Bộ Xây đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn bảo đảm kỹ thuật nhiên liệu hàng không, thay thế Thông tư 04/2018. Điểm đáng chú ý là dự thảo lần đầu bổ sung các quy định liên quan đến SAF nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc sản xuất, cung ứng và sử dụng loại nhiên liệu này tại Việt Nam.
Theo cơ quan soạn thảo, Thông tư 04/2018 đã góp phần hình thành khung pháp lý cho hoạt động cung ứng nhiên liệu hàng không, từ khâu tiếp nhận, lưu trữ, vận chuyển đến tra nạp cho tàu bay. Các quy định này giúp chuẩn hóa quy trình kiểm soát chất lượng, nâng cao an toàn khai thác và tạo điều kiện để ngành hàng không Việt Nam tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế.
Tuy nhiên, sau hơn 6 năm áp dụng, nhiều quy định đã không còn theo kịp sự thay đổi của công nghệ và các tiêu chuẩn mới trên thế giới. Các bộ tiêu chuẩn quốc tế như JIG, ASTM hay EI đã bổ sung nhiều yêu cầu về tự động hóa, giám sát chất lượng nhiên liệu theo thời gian thực và áp dụng các công nghệ mới nhằm tăng cường an toàn trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Đặc biệt, các tiêu chuẩn quốc tế gần đây đã đưa SAF vào hệ thống quản lý chất lượng nhiên liệu hàng không. Trong khi đó, quy định hiện hành của Việt Nam vẫn chưa có hướng dẫn kỹ thuật cụ thể đối với loại nhiên liệu này.
Các hãng hàng không trên thế giới sẽ phải thực hiện các giải pháp giảm phát thải carbon bắt buộc từ năm 2027. Ảnh: Urbanacres.
Theo ICAO, SAF là một trong những giải pháp quan trọng nhất để giảm phát thải carbon trong ngành hàng không và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Cơ quan này cũng yêu cầu các hãng hàng không thành viên triển khai các biện pháp giảm phát thải bắt buộc từ năm 2027.
Tại Diễn đàn Đổi mới sáng tạo chính sách và công nghệ nhiên liệu hàng không bền vững - Việt Nam 2026, ông Fabrice Espinosa - Tổng Giám đốc Hiệp hội Nhiên liệu Hàng không bền vững châu Á (ASAFA) - cho biết, SAF có thể đóng góp từ 60-70% tổng lượng cắt giảm phát thải mà ngành hàng không cần đạt được vào năm 2050. Trong đó, Việt Nam có nhiều lợi thế để phát triển lĩnh vực này nhờ nguồn nguyên liệu phong phú từ phụ phẩm nông nghiệp, dầu ăn đã qua sử dụng và mỡ động vật, cùng vị trí thuận lợi trong chuỗi cung ứng khu vực.
Theo ông Đỗ Hồng Cẩm - Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, quy mô thị trường SAF toàn cầu được dự báo tăng từ khoảng 2,7 tỷ USD năm 2025 lên 40 tỷ USD vào năm 2034. Tuy nhiên, SAF hiện vẫn chiếm chưa đến 1% tổng lượng nhiên liệu hàng không được sử dụng trên thế giới, cho thấy việc mở rộng sản xuất và sử dụng vẫn còn nhiều thách thức.
Tại Việt Nam, quá trình chuyển đổi đã bắt đầu với những bước đi đầu tiên. Tháng 10/2024, hai chuyến bay đầu tiên được tra nạp SAF trong nước. Đến giữa năm 2025, lô nhiên liệu hàng không bền vững thương mại đầu tiên được xuất bán từ Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn. Cùng thời gian này, Skypec triển khai tra nạp SAF cho các chuyến bay của Vietnam Airlines tại sân bay Đà Nẵng. Dù vậy, chi phí vẫn là rào cản lớn.
Lãnh đạo Vietnam Airlines từng cho biết, việc sử dụng SAF trên các đường bay châu Âu trong năm 2025 khiến chi phí nhiên liệu của hãng tăng gần 6%, tương đương khoảng 5-6 triệu USD. Nguyên nhân là giá SAF hiện cao gấp 2-3 lần nhiên liệu phản lực truyền thống trong khi nguồn cung còn hạn chế.
Theo các chuyên gia, để đáp ứng các yêu cầu giảm phát thải từ năm 2027, Việt Nam không chỉ cần hoàn thiện khung pháp lý mà còn phải xây dựng chuỗi cung ứng SAF ổn định, mở rộng năng lực sản xuất trong nước và có các cơ chế hỗ trợ phù hợp...