Theo số liệu từ Phòng Vận tải hàng không của Cục Hàng không Việt Nam (HKVN), năm 2019, tổng sản lượng hàng hóa thông qua các cảng hàng không đạt 1,5 triệu tấn. Giai đoạn 2020-2023, do tác động của đại dịch COVID-19, biến động địa chính trị và những khó khăn về đội máy bay, chuỗi cung ứng, sản lượng giảm xuống còn hơn 1,3 triệu tấn.
Đến năm 2024, thị trường phục hồi với 1,5 triệu tấn và lập kỷ lục gần 1,8 triệu tấn vào năm 2025 - cao nhất lịch sử, trong đó hàng hóa quốc tế chiếm gần 75%.
Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong nửa đầu năm nay với gần 921.000 tấn hàng hóa. Cảng Hàng không quốc tế (HKQT) Nội Bài giữ vai trò đầu mối lớn nhất khi đạt 550.400 tấn, chiếm gần 60% sản lượng cả nước và gần 65% hàng hóa quốc tế.
Vận chuyển hàng hóa qua đường hàng không tăng mạnh. Ảnh: CAA.
Theo Cục HKVN, dù chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ về khối lượng, hàng không lại vận chuyển phần lớn các mặt hàng giá trị cao, đóng góp khoảng 30% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của tất cả các phương thức vận tải. Đây cũng là mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng ngành công nghệ cao, điện tử và thương mại điện tử xuyên biên giới.
Động lực tăng trưởng đến từ dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào lĩnh vực chế tạo, công nghệ cao; sự phục hồi nhanh của mạng đường bay quốc tế; việc mở thêm nhiều đường bay mới cùng các chính sách đầu tư hạ tầng, chuyển đổi số và tối ưu hóa điều hành bay.
Tuy nhiên, ngành hàng không vẫn đối mặt nhiều điểm nghẽn. Hạ tầng mặt đất tại Nội Bài và Tân Sơn Nhất thường xuyên quá tải vào mùa cao điểm. Thị phần vận chuyển hàng hóa quốc tế bị các hãng hàng không nước ngoài nắm giữ hơn 80%, trong khi Việt Nam chưa có hãng hàng không chuyên chở hàng hóa quy mô lớn.
Bên cạnh đó, kết nối giữa hàng không với các phương thức vận tải khác còn thiếu đồng bộ, làm tăng chi phí và thời gian luân chuyển hàng hóa.
Để tháo gỡ các nút thắt, Chính phủ đã điều chỉnh quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc và phê duyệt Cảng HKQT Gia Bình. Theo quy hoạch đến năm 2030, cả nước sẽ có 36 cảng hàng không, gồm 19 cảng quốc tế.
Các trung tâm logistics hàng không sẽ được phát triển tại những cảng có sản lượng từ 250.000 tấn/năm trở lên, ưu tiên ở vùng Thủ đô, vùng TPHCM, Chu Lai, Long Thành, Cần Thơ, Vân Đồn, Cát Bi và Quảng Trị.
Sản lượng vận chuyển hàng hóa qua hàng không đóng góp khoảng 30% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của tất cả các phương thức vận tải. Ảnh minh họa: VNA.
Tại phía Bắc, Gia Bình cùng Nội Bài sẽ hình thành hệ thống cảng hàng không vùng Thủ đô. Gia Bình được định hướng trở thành trung tâm logistics và bảo dưỡng tàu bay quan trọng, kết nối thuận lợi với Bắc Ninh, Thái Nguyên, Hải Phòng, Quảng Ninh và mạng lưới đường vành đai, cao tốc, đường sắt, cảng biển, góp phần giảm chi phí và thời gian vận chuyển.
Ở quy mô quốc gia, cùng với Long Thành, Chu Lai và việc mở rộng Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Việt Nam hướng tới hình thành mạng lưới logistics hàng không đa trung tâm.